استاندارد BREEAM چیست؟

در دنیای امروزی، اهمیت ساختمان‌های پایدار و با کارایی انرژی بالا روز به روز بیشتر می‌شود. یکی از مهم‌ترین استانداردهای بین‌المللی که برای ارزیابی و تأیید کیفیت محیطی ساختمان‌ها استفاده می‌شود، استاندارد BREEAM است. این سیستم ارزیابی که در بریتانیا توسعه یافته، به عنوان یکی از پیشگامان در زمینه ساختمان‌های سبز شناخته می‌شود و در بسیاری از کشورها از جمله ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است.

تعریف استاندارد BREEAM

BREEAM مخفف Building Research Establishment Environmental Assessment Method است که به معنای «روش ارزیابی محیطی مؤسسه تحقیقات ساختمان» می‌باشد. این استاندارد توسط مؤسسه تحقیقات ساختمان بریتانیا (BRE) توسعه یافته و برای اولین بار در سال ۱۹۹۰ معرفی شد. هدف اصلی BREEAM، ارزیابی تأثیرات زیست‌محیطی ساختمان‌ها در طول چرخه عمرشان و ارائه راهکارهایی برای بهبود عملکرد محیطی آن‌ها است.

این سیستم ارزیابی بر اساس معیارهای مختلفی مانند مصرف انرژی، استفاده از آب، کیفیت محیط داخلی، مدیریت مواد و زباله، حمل و نقل، و تأثیر بر اکوسیستم‌های محلی، ساختمان‌ها را بررسی می‌کند. هر ساختمان بر اساس این معیارها امتیاز دریافت می‌کند و در نهایت یک سطح پایداری به آن اختصاص می‌یابد.

مهم‌ترین ویژگی‌های استاندارد BREEAM

استاندارد BREEAM دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است که آن را از سایر سیستم‌های ارزیابی محیطی متمایز می‌کند:

• پایگاه داده گسترده: BREEAM بر اساس داده‌های علمی و تحقیقات گسترده در زمینه ساختمان‌های پایدار توسعه یافته است.
• نظارت و به‌روزرسانی: این استاندارد به‌طور مداوم توسط متخصصان به‌روزرسانی می‌شود تا با آخرین پیشرفت‌های فنی و علمی هماهنگ باشد.
• کاربرد جهانی: اگرچه در بریتانیا آغاز شده، اما امروزه در بیش از ۷۰ کشور جهان استفاده می‌شود و به زبان‌های مختلف ترجمه شده است.
• ارزیابی جامع: این سیستم نه تنها به عملکرد انرژی و آب توجه دارد، بلکه به کیفیت محیط داخلی، سلامت ساکنان و تأثیر اجتماعی نیز می‌پردازد.

یکی از نکات جالب در مورد BREEAM این است که این سیستم ارزیابی به صورت مدولار طراحی شده است. این یعنی برای هر نوع ساختمان، از مسکن‌های تک‌خانوار تا ساختمان‌های تجاری بزرگ، معیارهای خاصی وجود دارد. برای مثال، معیارهای ارزیابی یک ساختمان مسکونی با یک ساختمان اداری متفاوت است.

سطوح پایداری در BREEAM

در استاندارد BREEAM، ساختمان‌ها بر اساس امتیاز دریافتی در یک یا چند سطح پایداری طبقه‌بندی می‌شوند. این سطوح از پایین‌ترین به بالاترین عبارتند از:

• Pass (گذر): حداقل امتیاز لازم برای دریافت گواهینامه BREEAM.
• Good (خوب): ساختمان دارای عملکرد محیطی بهتر از حد متوسط.
• Very Good (خیلی خوب): ساختمان با عملکرد بسیار خوب در زمینه‌های مختلف.
• Excellent (برتر از خوب): ساختمان با عملکرد عالی و نزدیک به بهترین استانداردها.
• Outstanding (برترین): بالاترین سطح ممکن که نشان‌دهنده ساختمان‌های نمونه در زمینه پایداری است.

هر سطح نشان‌دهنده بهبود در عملکرد محیطی ساختمان است و دریافت سطح بالاتر نشان می‌دهد که ساختمان بهتر در زمینه‌های مصرف انرژی، آب، مواد و تأثیرات زیست‌محیطی عمل می‌کند.

مزایای استفاده از استاندارد BREEAM

استفاده از استاندارد BREEAM برای ساختمان‌ها و پروژه‌های ساختمانی مزایای بسیاری دارد:

• کاهش هزینه‌های عملیاتی: ساختمان‌های با گواهینامه BREEAM معمولاً مصرف انرژی و آب کمتری دارند که منجر به کاهش هزینه‌های عملیاتی در طول عمر ساختمان می‌شود.
• افزایش ارزش ملک: ساختمان‌هایی که گواهینامه BREEAM دارند، ارزش بازار بیشتری دارند و برای خریداران و مستاجران جذاب‌تر هستند.
• کاهش تأثیر زیست‌محیطی: این استاندارد کمک می‌کند تا تأثیرات منفی ساختمان بر محیط زیست کاهش یابد.
• کیفیت محیط داخلی بهتر: معیارهای BREEAM شامل کیفیت هوا، نور و صدا در محیط داخلی ساختمان است که سلامت ساکنان را بهبود می‌بخشد.
• پشتیبانی قانونی و مالی: بسیاری از دولت‌ها و سازمان‌های مالی، پروژه‌های با گواهینامه BREEAM را برای دریافت کمک‌های مالی یا تسهیلات بانکی ترجیح می‌دهند.

همچنین، دریافت گواهینامه BREEAM می‌تواند به عنوان یک ابزار بازاریابی قوی برای توسعه‌دهندگان و شرکت‌های ساختمانی عمل کند و نشان‌دهنده تعهد آن‌ها به پایداری و کیفیت باشد.

چگونگی دریافت گواهینامه BREEAM

برای دریافت گواهینامه BREEAM، باید مراحل زیر را طی کرد:

• انتخاب نسخه مناسب: ابتدا باید نسخه مناسب BREEAM برای نوع ساختمان خود (مسکونی، تجاری، آموزشی و غیره) انتخاب شود.
• ارزیابی اولیه: یک ارزیاب مجاز باید ساختمان را بر اساس معیارهای BREEAM ارزیابی کند. این ارزیابی شامل بررسی طراحی، مواد، سیستم‌های انرژی و آب، و سایر عوامل است.
• دریافت امتیاز: بر اساس نتایج ارزیابی، امتیاز ساختمان محاسبه می‌شود و سطح پایداری آن تعیین می‌شود.
• دریافت گواهینامه: پس از تأیید نتایج توسط سازمان BREEAM، گواهینامه رسمی صادر می‌شود.

در این فرایند، حضور یک مشاور یا ارزیاب مجاز BREEAM ضروری است. این افراد باید آموزش‌های لازم را دریافت کرده و توسط سازمان BREEAM تأیید شده باشند.

تفاوت BREEAM با سایر استانداردهای مشابه

در دنیای ساختمان‌های سبز، چندین استاندارد بین‌المللی وجود دارد که هر کدام دارای ویژگی‌های خاص خود هستند. دو استاندارد معروف دیگر که اغلب با BREEAM مقایسه می‌شوند، LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) و Green Star هستند.

LEED که توسط سازمان ایالات متحده آمریکا توسعه یافته است، بیشتر در آمریکای شمالی و برخی مناطق دیگر جهان استفاده می‌شود. این استاندارد نیز مانند BREEAM، بر اساس معیارهای مختلفی مانند انرژی، آب، مواد و کیفیت محیط داخلی ساختمان‌ها ارزیابی می‌کند. اما تفاوت اصلی بین این دو استاندارد در رویکرد و معیارهای ارزیابی آن‌ها است. برای مثال، LEED بیشتر بر روی سیستم‌های انرژی و آب تمرکز دارد، در حالی که BREEAM به موضوعات اجتماعی و اقتصادی نیز توجه بیشتری دارد.

در حالی که هر دو استاندارد هدف مشترک پایداری را دنبال می‌کنند، انتخاب بین آن‌ها بستگی به نیازهای پروژه، منطقه جغرافیایی و اهداف توسعه‌دهنده دارد. برخی از پروژه‌ها ممکن است نیاز به دریافت هر دو گواهینامه داشته باشند تا بتوانند در بازارهای بین‌المللی رقابت کنند.

چالش‌های اجرای استاندارد BREEAM در ایران

اگرچه استاندارد BREEAM در بسیاری از کشورها با موفقیت اجرا شده است، اما اجرای آن در ایران نیز با چالش‌هایی همراه است:

• آشنایی محدود: بسیاری از متخصصان و توسعه‌دهندگان ساختمانی در ایران هنوز با استاندارد BREEAM و روش‌های ارزیابی آن آشنا نیستند.
• نیاز به آموزش: برای اجرای موفق این استاندارد، نیاز به آموزش‌های گسترده برای مهندسان، معماران و کارفرمایان وجود دارد.
• محدودیت‌های فنی: برخی از مواد و فناوری‌های مورد نیاز برای دریافت گواهینامه BREEAM ممکن است در بازار ایران موجود نباشد یا هزینه بالایی داشته باشد.
• پشتیبانی قانونی: هنوز قوانین و مقررات کافی برای تشویق به استفاده از استانداردهای بین‌المللی مانند BREEAM در ایران وجود ندارد.

با این حال، با توجه به اهمیت روزافزون پایداری در ساختمان‌ها، انتظار می‌رود که در آینده نزدیک، استفاده از استانداردهای بین‌المللی مانند BREEAM در ایران نیز افزایش یابد. سازمان‌های دولتی و خصوصی می‌توانند با ارائه آموزش‌ها، حمایت مالی و ایجاد شرایط مناسب، به اجرای موفق این استاندارد کمک کنند.

آینده استاندارد BREEAM در ایران

با توجه به رشد روزافزون توجه به ساختمان‌های پایدار در ایران، استاندارد BREEAM می‌تواند نقش مهمی در بهبود کیفیت ساختمان‌ها و کاهش تأثیرات زیست‌محیطی آن‌ها ایفا کند. اجرای این استاندارد نه تنها به کاهش مصرف انرژی و آب کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به ایجاد محیط‌های سالم‌تر و بهتر برای ساکنان منجر شود.

در آینده، می‌توان انتظار داشت که استاندارد BREEAM در کنار سایر استانداردهای ملی و بین‌المللی، به عنوان یکی از ابزارهای اصلی برای ارزیابی و بهبود عملکرد محیطی ساختمان‌ها در ایران استفاده شود. همچنین، با افزایش آگاهی عمومی و حمایت از پروژه‌های پایدار، احتمال دریافت گواهینامه‌های بین‌المللی مانند BREEAM برای ساختمان‌های ایرانی نیز افزایش خواهد یافت.

برای اطلاعات بیشتر در مورد استانداردهای ساختمان و راهکارهای پایداری، می‌توانید به بلاگ ساختمان مراجعه کنید و از مقالات تخصصی موجود در این زمینه استفاده نمایید.